Publicaties

Bewijs dat strijdig is met voorkennis kleuter beïnvloedt spelgedrag

Auteur:
Tessa J. P. van Schijndel – Psychologie, Universiteit van Amsterdam

Op 27 april 2012 promoveerde Tessa van Schijndel vanuit het onderzoeksprogramma TalentenKracht. Van Schijndel onderzocht het spelenderwijs leren van jonge kinderen, zowel in gecontroleerde en natuurlijke omgevingen, en werkte met science center NEMO aan het toepassen van de onderzoeksresultaten in de onderwijspraktijk. Uit haar resultaten blijkt dat de voorkennis van kleuters hun spel beïnvloedt: kinderen die bewijs zagen dat conflicteerde met hun theorie lieten een ander spelpatroon zien dan kinderen die niet-conflicterend bewijs zagen.

Download

Leren van het brein

Auteur:
Nikki Korteweg

Weten hoe het scholierenbrein het beste leert, kan leraren helpen die ongeïnteresseerde pubers bij de les te houden.

Download

Over ‘Brein & leren’ in relatie tot onderwijsontwikkeling

Auteur:
Prof. Jelle Jolles

In dit artikel geeft Jelle Jolles aan de hand van een voorbeeld aan dat er grote individuele variabiliteit die bestaat in de cognitieve ontwikkeling. Deze hangt zelf weer samen met individuele patronen in hersenontwikkeling. En die ontwikkeling blijkt veel langer door te lopen dan men tot nu toe dacht, en wel tot ruim na het 20e levensjaar.

Download

Bouwen aan het brein: over talenten en creativiteit in relatie tot hersen- en cognitieve ontwikkeling

Auteur:
J.Jolles

In het afgelopen decennium is veel inzicht verworven in de ontwikkeling van de hersenen in relatie tot de zogenaamde ‘hoger-cognitieve functies’. Niet alleen is gebleken dat de hersenen veel langer doorrijpen dan tot nu toe gedacht, en wel tot na het twintigste jaar. Ook is duidelijk geworden dat er tussen kinderen forse verschillen bestaan in individuele ontwikkeling. De hersenen blijken te kunnen optreden als ‘afhankelijke variabele’. Dat wil zeggen dat het vooral omgevingsfactoren zijn die –in de juiste fasen- bepalend zijn voor de uitgroei van het brein en de effectiviteit van het cognitieve functioneren. Met andere woorden, het gezin, de sociale omgeving en de aard en kwaliteit van het onderwijs zijn naast genetische en andere biologische factoren sterk medeverantwoordelijk voor het functioneren van het kind en voor de ontwikkeling van diens talenten. In deze lezing wordt ingegaan op deze ‘talenten’ en op zowel biologische als omgevingsfactoren die belangrijk zijn voor die talentontwikkeling. In dit verband worden relevante inzichten uit neurowetenschap, alsmede cognitieve en biologische psychologie gepresenteerd.

Download

Stem de lesstof af op de rijpheid van de hersenen

Auteur:
Peggy van der Lee

Scholen moeten meer rekening houden met de ontwikkeling van de hersenen en met individuele verschillen in het brein, zegt neuropsycholoog Jelle Jolles, voorzitter van de commissie Hersenen en Leren. ‘Ik reken op een revolutie in het onderwijs.’

Download

Conceptcartoons als opstap naar onderzoek

Auteur:
Ed van den Berg, Exprtisecentrum Wetenschap en Techniek, Hogeschool van Amsterdam en Bas Higler, 5de Montessorichool Watergraafsmeer, Hogeschool van Amsterdam

Conceptcartoons zijn een geschikt middel om kinderen aan het experimenteren te krijgen. Het artikel beschrijft een les gegeven in groep 5 en 6 en in groep 7 en 8. De les: Glas op tafel. Water er in. En een paar ijsklontjes erbij. Wat gebeurt er? Nadat een leerling de opmerking maakte “Het beslaat”, deelden de auteurs een conceptcartoon uit over deze proef. De auteurs beschrijven het verloop van de les en gaan in op de pluspunten en de minpunten van de conceptcartoon.

Download

Spiegels. Een lessenserie voor de eerste vier jaar van de basisschool

Auteur:
Welmoed Damsma, Ed van den Berg, Gerda Manneveld / Amstel instituut, Universiteit van Amsterdam

De lessenserie over spiegels voor groepen 1 & 2 en 3 & 4 doet het goed bij kinderen, is laagdrempelig voor leerkrachten en vereist weinig speciale spullen. Het artikel beschrijft de lessenserie en het enthousiasme van de kinderen; de spiegel en spiegelende voorwerpen boeien de kinderen. Na de serie blijven deze kinderen de juf vragen wanneer ze weer eens iets met spiegels gaan doen, terwijl ze zich normaal gesproken weinig herinneren van de activiteiten van de vorige dag. En de leerkrachten? Die vonden het materiaal uniek en laagdrempelig.

Download

Zaadjes planten voor natuurwetenschap in groep 3

Auteur:
Ed van den Berg/ Amstel instituut, Amsterdam, Edith Louman/ Hogeschool IPABO, Amsterdam, Alkmaar

“Mijn buurman heeft me wat voor jullie meegegeven. Ik weet niet goed wat ik ermee moet, maar mijn buurman zei, dat de kinderen het wel zouden weten.”Er is direct aandacht in de groep. Juf Claudia zet schoteltjes met zaadjes bij elk groepje. Wat volgt is een boeiende les over zaadjes. Het artikel beschrijft, met veel kindercitaten, de les, gaat in op de eerste wet van de didactiek en laat zien dat een diagnostische discussie met kleine groepjes en vervolgens plenair zo motiverend kan zijn dat iedereen na 45 minuten nog door wil gaan en wil gaan experimenteren.

Download

Onderzoek op de basisschool?!

Auteur:
Ed van den Berg/ VU en Hogeschool van Amsterdam, Amsterdam, Anke van der veen/ W&T coördinator 8ste Montessori, Amsterdam

Het artikel gaat in op het onderzoek van Lotte en Romeo uit groep 7a van de 8ste Montessori Amsterdam. De onderzoeksvraag: Kun je met suiker strooien als het glad is? In de schoolkrant hebben zij hun bevindingen gepubliceerd. Lotte en Romeo hebben om deze onderzoeksvraag te beantwoorden echt onderzoek uitgevoerd. Onderzoek waarin ze allerlei moeilijkheden tegen kwamen, zijpaden bewandelden en waarin zij alle aspecten hebben verkend. Lotte vertelt: “Want onderzoeken is…zeg maar…als je bij één ding komt, dan heb je dat onderzocht, maar dan is er nog iets dat je weer verder wil gaan.”

Download

Wetenschap en techniek en opbrengst gerichtwerken. Zes basisschool portretten.

Auteur:
Yolande Emmelot, Maartje van Daalen, Meta Krüger/ Kohnstamm Instituut

Hoe combineren scholen nu wetenschap en techniek en opbrengst gerichtwerken? Om hier achter te komen hebben onderzoekers van het Kohnstamm Instituut van zes vindplaatsscholen uit onze regio schoolportretten gemaakt. Deze schoolportretten laten zien dat iedere school zijn eigen aanpak heeft voor opbrengstgericht werken. Soms heeft de manier van werken bij W&T het opbrengstgericht werken bevorderd, soms is het eerder andersom en hebben analyses ertoe geleid om W&T in te voeren.

Download